%20-80 kuralı gerçekten işe yarıyor mu?
Kural şu: pili %20'nin altına düşürme, %80'in üstüne çıkarma. Arkasında gerçek bir mekanizma var — hatta sanılandan daha güçlü bir mekanizma. Ama uygulaması sanıldığı kadar önemli değil, çünkü işin büyük kısmını telefonun zaten yapıyor.
Neden işe yarıyor: voltaj baskısı
Lityum-iyon hücre doldukça voltajı yükselir. Yüksek voltaj, elektrolitin katot yüzeyinde daha hızlı bozunmasına yol açar. Pil %100'de bekledikçe bu baskı sürer.
Etkinin büyüklüğü şaşırtıcı. Battery University'nin verdiği kurala göre tepe şarj voltajını hücre başına 0,10 V düşürmek döngü ömrünü kabaca ikiye katlıyor.
| Şarj voltajı (hücre başına) | Göreli döngü ömrü |
|---|---|
| 4,20 V (tam dolu) | temel |
| 4,10 V | ≈ 2 katı |
| 4,00 V | ≈ 4 katı |
Tablo, Battery University'nin "her 0,10 V düşüş ömrü ikiye katlar" kuralının doğrudan uygulanmasıdır. Gerçek hücrelerde kesin çarpan kimyaya ve sıcaklığa göre değişir; buradaki amaç büyüklük mertebesini göstermek.
Aynı kaynak, hücre başına 4,10 V üstünü "yüksek voltaj", 30 °C üstünü "yüksek sıcaklık" olarak tanımlıyor ve ikisinin bir arada olmasının döngü yapmaktan daha zararlı olabileceğini söylüyor. Yani sıcak bir arabada %100 dolu bekleyen telefon, aynı süre boyunca normal kullanılan telefondan daha çok yıpranabilir.
Peki neden abartılıyor
Üç sebep var:
- Gördüğün %100, hücrenin fiziksel %100'ü değil. Üretici zaten güvenlik ve ömür payı bırakıyor. Yani ekrandaki %100'de hücre çoğu zaman 4,20 V'un altında.
- Optimize şarj kuralın en önemli kısmını zaten uyguluyor. iPhone ve çoğu modern Android, gece boyunca %80'de bekletip kalkmandan kısa süre önce tamamlıyor. Pilin dolu hâlde beklediği süre böylece saatlerden dakikalara iniyor.
- Tek etken bu değil. Sıcaklık en az bunun kadar belirleyici, bazı durumlarda daha fazla.
Sığ döngü gerçekten daha iyi mi?
Evet, genel eğilim bu yönde: aynı toplam enerji için sığ döngüler derin döngülerden daha az yıpratıyor. Her seferinde %100'den %0'a inip doldurmak yerine ortalarda gezinmek, hücreye daha az yük bindiriyor.
Ama bunun bedeli günde daha sık şarja takmak. Eğer bu, cihazın daha çok ısınmasına yol açıyorsa kazanç eriyor.
Uygulanabilir hâli
- Cihazında varsa şarj sınırı veya optimize şarj özelliğini aç. Kuralın faydasının çoğunu uğraşmadan almış olursun.
- Pili düzenli olarak %0'a kadar bitirme. Ara sıra olması sorun değil.
- Gece boyunca sıcak bir yerde şarjda bırakma.
- Uzun süre kullanmayacağın cihazı yarı dolu bırak.
- Geri kalanına takma. Telefon kullanmak için var.